Atollen, Parels, Bommies en Verhuizen

In de ene gids staat 77 in een ander zeilboek 78. Of het nu 77 of 78 atollen zijn, het zijn er in ieder geval teveel om allemaal te bezoeken in de twee maanden waarin we door de Tuamotu’s (onderdeel van Frans Polynesië) zullen trekken. De sfeer proeven en het leven op een atol ervaren kan ook door er een handvol aan te doen want uiteindelijk zijn ze allemaal vergelijkbaar. Wat is nu precies een atol? Wetenschappers kunnen boeken volschrijven met de uitleg over het ontstaan van atollen, ik zal daarentegen proberen het zo simpel mogelijk te houden. Een atol is eigenlijk niets anders dan een gezonken vulkanisch eiland. Tijdens de duizenden en duizenden jaren dat een vulkaan langzaam in de oceaan wegzakt, groeit er koraalsteen aan de buitenkant tegen de vulkaan. Eerst vast er tegenaan. Later ontstaat er van bovenaf een groef of inkeping tussen het koraal en de vulkaanwand zodat het lijkt of de koraalbrokken losdrijven van de eigenlijke vulkaan.

De koraalbrokken worden groter en groter. Zo ontstaan er stukjes land die mijlen onder water nog steeds vast zitten aan de vulkaan maar eruit zien als eilandjes in een ring om de steeds dieper zinkende vulkaan. Zodra de vulkaan volledig onder water is verdwenen blijven alleen de koraaleilandjes of motu’s zichtbaar; de atol is geboren. Hoe ziet de atol er dus uit: een ring van onderbroken vlak land rondom een waterplas, de lagune of het binnenmeer. De ring hoeft geen exacte cirkel te zijn maar kan ook ovaal zijn of zelfs rechthoekig. De grootte van de atollen verschilt nogal evenals het aantal doorsteekjes of passen die diep genoeg zijn om met een boot vanaf de oceaan het binnenmeer op te kunnen.
Wanneer het in de grote oceaan laag water wordt, wordt het water uit de binnnemeren van de atollen met veel kracht door de smalle passen naar buiten geduwd. Bij hoog water gebeurt het omgekeerde. Op deze momenten is de stroming in de passen soms zo sterk dat zelfs de 110 paardekrachten van Charlie II’s motor niet voldoende zijn om er tegen in te komen. De veiligste momenten om door de passen te varen is daarom bij doodtij, het exacte omslagpunt van hoog- naar laagwater en vice versa wanneer de stroom vrijwel nihil is.
De allerkleinste koraalbrokken die als pilaren uit de bodem van de lagune oprijzen tot net onder het wateroppervlak worden ‘bommies’ genoemd. Ze zijn levensgevaarlijk voor zeilers. Bij aanvaring met je boot geeft het keiharde koraal op zijn minst diepe krassen. In het ergste geval kan je boot zelfs opengereten worden en zink je! Menig zeilboot is hierdoor in het verleden vergaan. Tegenwoordig met satellietbeelden, moderne navigatieapparatuur en exacte weersvoorspellingen is het zeilen in dit gebied veel veiliger maar nog steeds blijft het oppassen geblazen. Behalve doodtij heb je vooral ook daglicht nodig om de bommies te kunnen zien.
‘Nee, dat meen je niet. Willen jullie hier weg?’ Vol verbazing kijken we het stel aan. Twee paar grote, donkere ogen kijken vriendelijk terug. Twee hoofden knikken gelijktijdig ja. De Française en de Polynesische man, onze leeftijd, beginnen te stralen alleen al bij de gedachte aan de op hande zijnde verhuizing. Maar waarom? Waarom zou je weg willen als je op misschien wel het meest idyllische plekje van de wereld woont? Het bordje met aanduiding van een art-galerie volgend lopen we vanaf de enige weg op Fakarava, aangelegd met betonplaten, langs het huis naar achteren. De overdekte ruimte die we betreden, heeft geen deuren, muren en ramen en is met doeken in drieën gedeeld. In de eerste ruimte zien we prachtige decoraties hangen en sieraden gemaakt met schelpen, parels en koraalsteen. Hier wonen creatieve geesten. De ruimte ernaast doet dienst als zitkamer en in de laatste zien we een 2-persoons bed. Omdat er geen achtergevel is kijk je vanaf iedere plek vrijuit over de lagune waar de achterkant van het perceel aan grenst. Binnen een paar passen stap je zo vanuit je bed in het ondiepe, heldergroene, badwarme water. ‘s Avonds heb je zicht op de ondergaande zon wat hier immer een prachtig schouwspel is.

Een motorboot ligt binnen handbereik voor de grotere afstanden over water. Wanneer het heel stil is, en dat is het vaak, hoor je het rollen van de golven van de oceaan aan de buitenkant van de landstrook. Zó smal is het land. Dus…verhuizen?! Wij snappen er niets van. We weten dat Fakarava met een binnenmeer qua grootte vergelijkbaar aan het IJsselmeer en met een lengte van 55 km het grootste atol is van de Tuamotu’s. Dat was al zo toen het stel hier neerstreek op de grootste motu. Maar het aantal inwoners, inmiddels 850, is reden om te verhuizen. Ze vinden het te druk worden en willen heel graag naar de overkant van de lagune om op een veel kleinere nog rustiger motu te gaan wonen.
De parels waar Frans Polynesië om bekend staat, werden oorspronkelijk door free-diven, duiken zonder luchtflessen, opgedoken en de parels werden gebruikt voor knopen. Toen er nieuwere materialen beschikbaar kwamen om knopen van te maken en het parelduiken steeds gevaarlijker werd doordat de duikers dieper moesten zoeken om pareloesters te vinden, raakte het parelduiken in de vergetelheid. In de 70-er jaren werd een nieuw procedé ontwikkeld om de natuurlijke parelgroei te manipuleren. In de afgelopen 50 jaar zijn overal op de eilanden

‘parelfarms’ uit de grond gestampt en is de parelindustrie ‘big business’ geworden. In plaats van het zandkorreltje dat uitgroeide tot parel zijn DNA en antibiotica heden ten dagen de belangrijkste ingrediënten in de huidige parelindustrie. Niet alleen In het centrum van Tahiti zijn ontelbare parelwinkels te vinden ook op de andere eilanden worden ze op veel plaatsen verkocht. Overal zie je dezelfde oorbellen, armbandjes en kettinkjes. Duizenden. Des te verrassender zijn de sieraden in de art-galerie. Ieder sieraad is origineel qua ontwerp en ik vind ze prachtig. Kiezen is lastig. Ga ik voor wit, voor blauw, voor….? Uiteindelijk vind ik een ketting en armbandje die perfect matchen met uit zandkorrels ontstane ‘echte’ pareltjes. Na een hartelijk afscheid wandelen we terug naar ons kleine bootje. ‘Verhuizen?’ Ik zou niet nóg rustiger willen wonen maar wat mij betreft mag het Frans-Polynesische paar nu best verkassen. Ik heb de buit binnen.
Wij verkassen ook. Tien mijl zuidelijker waar de betonweg al even plaatsgemaakt heeft voor een koraalpad leggen we voor een aantal dagen aan aan een meerboei bij jachtservice Pakokota.

4 thoughts on “Atollen, Parels, Bommies en Verhuizen

  1. Beste Rob en Annemieke,
    Ik heb jullie al lange tijd niet gevolgd, maar nu wat teruggelezen. Wat een bijzondere trip nu in Frans Polynesie; doet mij denken aan een boek wat ik meer dan 25 jaar geleden las van Paul Theroux over dit gebied. Zegt genoeg dat ik me dat boek nog herinner: jullie beleven dat nu in het echt. Waarschijnlijk anders en andere eilanden en ruim 25 jaar later, maar toch. Hoe bijzonder: geniet ervan!
    Zonnige groet uit Curacao,
    Marian Rommens

    • Hi Gerdie, wat een leuke reactie. Wist niet dat je ons nog volgt. Wij denken nog geregeld aan jullie want we eten nog regelmatig de Indische gerechten die Quido mij leerde

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

wp-puzzle.com logo